Cavid Həsənli
Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının
                 Təsviri sənət və sənətşünaslıq fakültəsini magistrantı
E-mail: h.cavid92@mail.ru

“İbrahimbəyov qardaşları”: Haçalanan yol
Azərbaycan təsviri sənətində tariximizin önəmli simalarına hər zaman geniş yer verilir. Təkcə heykəltəraşlıq sahəsində Cəlal Qaryağdı, Ömər Eldarov, Fuad Əbdürəhmanov və başqa bir çox heykəltəraşımız həm öz dövrlərinin, həm də tarixi şəxsiyyətlərin obrazlarını yaradıcılıqlarında canlandırmışdır. Hüseyn Caviddən Səməd Vurğuna, Nəriman Nərimanovdan Mirzə Ələkbər Sabirə qədər, onlarla ziyalı şəxsiyyətlər həyat və yaradıcılıqları ilə incəsənət dünyasının mahir sənətkarlarına ilham mənbəyi olmuşdur.
Bu günün müasir mühitində mövzu olaraq Azərbaycanın tarixində iz qoymuş şəxslərə müraciət demək olar bir ənənə halını almışdır. Gənc rəssamlar və heykəltəraşlar həmin ziyalı şəxslərin simasında ölkəmizin dəyərlərinin ləbliğinə dəstək verirlər. Bu ənənəni davam etdirən yeni nəslin nümayəndələrindən biri də Sahib Yaqubovdur.
2010-2014-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının nəzdində İncəsənət Kollecində Rəngkarlıq ixtisası üzrə təhsil alan Sahib, bakalavr təhsilini 2016-2020-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının heykəltəraşlıq fakultəsində alıb. Gənc sənətçi yaradıcılıq yolunu hər iki sahədə - rəngkarlıq və heykəltəraşlıq üzrə bərabər davam etdirir. Müraciət etdiyi mövzular kifayət qədər geniş sahəni əhatə edir. Buraya mifoloji obrazlar, milli ornamentlər, mücərrəd düşüncələr, müasir texnika və yexnalogiya, portret, tarixi şəxsiyyətlərin obrazları üzərində qurulan kompazisiyalar və.s daxildir.
Daha əvvəl də qeyd etdiyimiz kimi Sahib bir ənənənin davamçısıdır və xüsusi şəxsiyyətlərin obrazları onun yaradıcılığında mühüm rol oynayır. “Aşıq Ələsgər”, “Nizami Gəncəvi”, “Heydər Əliyev”, “Hacı Şahin”, “Mikayıl Hüseynov və Sadıq Dadaşov” və başqa bir çox əsərin müəllifidir. Gənc heykəltəraş bakalavr dərəcəsində, diplom işi üçün isə Rüstəm və Maqsud İbrahimbəyov qardaşlarının obrazına müraciət etmişdir.
İbrahimbəyov qardaşları Azərbaycanın yaxın tarixində dərin iz qoymuş şəxsiyyətlər, önəmli simalardır. Yazıçı, nasir, dramaturq, ssenarist olan Rüstəm və Maqsud İbrahimbəyovun filmoqrafiyasında “Bizim Cəbiş müəllim”, “Uşaqlığın son gecəsi”, “Bir cənub şəhərində”, “Ad günü”, “Ölsəm... bağışla”, “Həm ziyarət, həm ticarət...” və başqa bir çox unudulmaz əsər yer alır. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olan Azərbaycan Respublikasının xalq yazıçıları, “Şöhrət”, “İstiqlal” və “Şərəf” ordenləri laureatlarıdırlar.
Həm Rüstəm, həm də Maqsud İbrahimbəyov əslində mühəndis olmuş, sonradan qəlblərindəki yaradıcılıq eşqinin səsinə qulaq verərək ədəbiyyat dünyasının qapılarını aralayıblar. Ədəbiyyat sahəsindəki yaradıcılıq yolları demək olar böyük ölçüdə paralellik təşkil etmişdir. Bunanla belə tez-tez fikir ayrılıqları yaşayırdılar. İbrahimbəyov qardaşlarının bir-biri ilə olan münasibətindəki bu təzadlıq elə Sahib Məmmədov üçün mövzunu cəlb edici edən əsas səbəblərdən biri olmuşdur.
Məmmədovun 2020-ci ildə ərsəyə gətirdiyi “İbrahimbekov brothers” (İbrahimbəyov qardaşları) kompazisiyası iki əsas və bir köməkçi fiqurdan ibarətdir. Bunlar, Rüstəm İbrahimbəyov, Maqsud İbrahimbəyov və onun itidir. Ümumi işin ölçüləri 80x70sm və 45sm-dir. Material olaraq isə plastilindən istifadə olunmuşdur.
Kompazisiya quruluş baxımdan kifayət qədər maraqlıdır. Burada heç bir fiqurun duruşu təsadüfi deyildir. Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, iş daha çox iki sima arasındakı şəxsi münasibətləri əks etdirir. Hər iki əsas fiqur bir-birinə əks istiqamətlərdə, ancaq kürəkləri bir-birinə söykənən formada əyləşdirilib. Onlar öz aralarında nəyinsə barəsindəsə danışır, sanki qızğın, eləcə də özəl müzakirə aparırlar. Bu proses kənardan bir növ məsləhətləşməyə bənzəyir. Üz ifadələri sanki müzakirənin mövzusunun vacibliyini vurğulayır. Hər iki fiqurun oturuşu kifayət qədər rahat və özündən əmindir. Bununla belə fiqurların bədən dili əslində əsərin sətir altı mətnini bazir şəkildə izləyicinin diqqətinə çatdırır.
Maqsud və Rüstəm İbrahimbəyov qardaşları gənclik illərindən hər zaman bir-birlərinə dəstək olmuşdular. Aralarındakı bağlılıq kifayət qədər yüksək olmuşdur. Bəlkə elə bunun nəticəsidir ki, mühəndislikdən ədəbiyyata gedən yolu demək olar birlikdə addımlayıblar. Ancaq zaman keçdikcə aralarında fikir ayrılıqları yaranmağa və böyüməyə başlamışdır. Bununla belə çalışıblar ki, şəxsi münasibətlərini heç vaxt ətrafa əks etdirməsinlər. Sahib Məmmədovun əsərində də iki sima arasındakı təzadlı münasibət bədən dilə ilə aydın şəkildə göstərilir. Onların ayaqları artıq əks istiqamətlərə addımlasa da, kürəkləri yenə də bir-birinə söykənir və nəticədə bir-birlərindən aldıqları güclə öz mövqelərində əmin və arxayındırdırlar. Əsərdə üçüncü – köməkçi fiqur Maqsud İbrahimbəyovun itidir. Bu it, həm də iki əsas fiqur arasında ünsiyyət körpüsü quraraq kompazisiyada tamamlayıcı rola sahibdir. Beləcə kompazisiyanın dairəvi, dalğavari quruluşu tamamlanmış olur.
Fiqurlar iri yaxmalarla işlənib. Bu cür yanaşma öz növbəsində əsərin daşıdığı emosional yükü dinamizmlə birləşdirir. Eləcə də yaxmalarla formaların arxitektonikası və fakturası təmin edilib. Digər tərəfdən tarazlığı yerdə yatan itin sakitliyi, hər iki əsas fiqurun simasındakı düşüncəli, canlı ifadə tənzimləyir. Kompazisiyada birdən çox fiqur işlənsə də mütənasiblik tam dəqiq şəkildə həyata keçirilib. İş, ilk baxışda izləyicidə monumental təəsürat yaradır. Ancaq əslində əsər kamera xarakterlidir.
Bu kompazisiyanın ərsəyə gəlməsi üçün gənc heykəltəraş ondan çox fərqli formalarda eskizlər hazırlamış, ancaq ilkində qərar qılmışdır. Hazırlıq mərhələsində Sahib, Rüstəm İbrahimbəyovla görüşmüş, onun da razılığını almışdır. İbrahimbəyov qardaşı ilə arasındakı münasibəti bu kompazisiyada gördüyünü bildirmişdir.
Gənc heykəltəraş öz diplom işi ilə sadəcə Azərbaycan tarixi üçün dəyərli iki şəxsin obrazına müraciət etməmiş, onların timsalında mənəvi dəyərlərə diqqət çəkmişdir. Əsərdə ailə, qardaşlıq, birlik, ayrılıq, sakitlik, dinclik, gərginlik və bəlkə bir qədər kədər eyni anda izləyiciyə ötürülür. Bununla belə bu qədər hiss-duyğu yükü xaotik görkəmdən çox uzaqdır. Kompazisiyanın dairəvi quruluşu nəzərlərimizə rəhbərlik edir. Bizi, bütün saydığım duyğuları ardıcıllıqla və mükəmməl harmonik formada yaşadacaq formada ardınca aparır. Bütün fikir ayrılıqlarına, həyatın və zamanın dikdə etdiyi kənar təsirlərə baxmayaraq ailə olmağın gücünü və qardaşlığın dəyərini tamaşaçının qəlbini isidəcək dərəcədə aydın hiss etdirir.
Yekun olaraq qeyd edə bilərik ki, heykəltəraş Sahib Yaqubov qarşısına qoyduğu məqsədə çata bilib. Onun “İbrahimbəyov qardaşları” adlı işi quruluş, bədii və estetik həll, texniki yanaşma və ideyanın açılması cəhətdən kifayət qədər uğurlu alınıb. Bundan sonra isə geriyə sadəcə, bir növ eskiz halında olan işin nə vaxtsa real ölçüyə köçürüləcəyi zamanı gözləmək qalır.
Javid Hasanli
Master’s Student, Faculty of Fine Arts and Art History
Azerbaijan State Academy of Arts
E-mail: h.cavid92@mail.ru
“The Ibrahimbeyov Brothers”: A Diverging Path

In Azerbaijani fine arts, significant figures from our history are consistently given a prominent place. In the realm of sculpture alone, artists such as Jalal Garyaghdi, Omar Eldarov, Fuad Abdurahmanov, and many others have brought to life—through their work—both their contemporaries and notable historical figures. From Huseyn Javid to Samad Vurgun, and from Nariman Narimanov to Mirza Alakbar Sabir, dozens of prominent intellectuals have served as a source of inspiration for masters of the arts through their lives and creative legacies.
In today’s contemporary environment, focusing on figures who have left a mark on Azerbaijan’s history has become something of a tradition. Through the depiction of these notable individuals, young painters and sculptors help promote the values ​​of our country. Sahib Yaqubov is one such representative of the new generation who continues this tradition.
Sahib studied painting at the College of Arts—affiliated with the Azerbaijan State Academy of Fine Arts—from 2010 to 2014, and subsequently pursued his bachelor’s degree in the Faculty of Sculpture at the same Academy between 2016 and 2020. The young artist continues his creative journey across both disciplines: painting and sculpture. His chosen themes cover a broad spectrum, encompassing mythological figures, national ornaments, abstract concepts, modern machinery and technology, portraits, and compositions centered on historical personalities, among others.
As previously mentioned, Sahib is a successor to this tradition, and the portrayal of significant historical figures plays a vital role in his creative work. He is the creator of many works, including “Ashiq Alasgar,” “Nizami Ganjavi,” “Heydar Aliyev,” “Haji Shahin,” and “Mikayil Huseynov and Sadiq Dadashov.” For his bachelor’s degree diploma project, the young sculptor chose to depict the brothers Rustam and Maqsud Ibrahimbeyov.
The Ibrahimbeyov brothers are prominent figures who have left a profound mark on the recent history of Azerbaijan. Rustam and Magsud Ibrahimbeyov—writers, prose authors, playwrights, and screenwriters—are associated with a filmography that includes *Our Teacher Jabish*, *The Last Night of Childhood*, *In a Southern City*, *Birthday*, *If I Die... Forgive Me*, *A Visit and a Venture*, and many other unforgettable works. Both were members of the Union of Azerbaijani Writers, held the title of People’s Writer of the Republic of Azerbaijan, and were recipients of the Shohrat, Istiglal, and Sharaf orders.
Although both Rustam and Magsud Ibrahimbeyov were originally trained as engineers, they eventually heeded the call of their inner creative passion and opened the doors to the world of literature. Their creative journeys in the literary realm largely paralleled one another; yet, they frequently experienced disagreements. It is precisely this contrast within the relationship between the Ibrahimbeyov brothers that served as one of the primary reasons why the subject proved so compelling to Sahib Mammadov.
The composition "Ibrahimbekov Brothers," created by Mammadov in 2020, consists of two main figures and one secondary figure: Rustam Ibrahimbekov, Magsud Ibrahimbekov, and a dog. The overall dimensions of the work are 80x70 cm by 45 cm. It is crafted from modeling clay.
The structure of the composition is quite intriguing; the posture of each figure is deliberate. As previously mentioned, the work primarily reflects the personal relationship between the two individuals. The two main figures are seated back-to-back, facing opposite directions. They appear to be engaged in conversation—an intense, private discussion that, to an outside observer, resembles a consultation. Their facial expressions underscore the significance of the topic at hand. While both figures sit in a relaxed and self-assured manner, their body language effectively conveys the underlying subtext of the piece to the viewer.
The brothers Maqsud and Rustam Ibrahimbeyov had always supported one another since their youth; the bond between them was exceptionally strong. Perhaps as a result of this, they traversed the path from engineering to literature almost side by side. Over time, however, differences of opinion began to emerge and grow between them. Nevertheless, they made a conscious effort to ensure that their personal relationship never became apparent to those around them. In Sahib Mammadov’s work, the contrasting nature of their relationship is clearly conveyed through body language. Although their feet are pointed in opposite directions, their backs remain pressed against each other; drawing strength from this contact, they stand firm and secure in their respective positions. A third, auxiliary figure appears in the work: Maqsud Ibrahimbeyov’s dog. This dog serves as a bridge of communication between the two main figures, playing a complementary role within the composition. In this way, the circular, undulating structure of the composition is brought to completion.
The figures are rendered with broad, bold brushstrokes—an approach that infuses the work’s emotional weight with a sense of dynamism. The architectonics and texture of the forms are achieved through the use of brushstrokes. Meanwhile, the balance is maintained by the stillness of the dog lying on the ground, as well as the thoughtful, vivid expressions on the faces of the two main figures. Although the composition features multiple figures, the proportions are executed with absolute precision. At first glance, the work creates a monumental impression; in reality, however, it possesses an intimate, chamber-like character.
To create this composition, the young sculptor prepared sketches in over ten different forms, ultimately deciding on the first one. During the preparatory phase, Sahib met with Rustam Ibragimbekov and secured his approval. Ibragimbekov remarked that he recognized the nature of the relationship he shared with his own brother reflected in this composition.
Through his diploma project, the young sculptor did not merely depict two figures significant to Azerbaijani history; rather, he used them to highlight enduring spiritual values. The work conveys a complex array of themes—family, brotherhood, unity, separation, tranquility, peace, tension, and perhaps a touch of sorrow—all experienced by the viewer simultaneously. Yet, despite this heavy emotional weight, the piece is far from chaotic. The circular structure of the composition guides the viewer’s gaze, leading us through the aforementioned emotions in a sequence defined by perfect harmony. It powerfully illustrates the strength of family bonds and the value of brotherhood—so clearly and movingly that it warms the heart of the observer—even in the face of disagreements or the external pressures imposed by life and the passage of time.
In conclusion, it can be said that the sculptor Sahib Yagubov has succeeded in achieving his objective. His work, titled "The Ibrahimbeyov Brothers," is highly successful in terms of its composition, artistic and aesthetic execution, technical approach, and the development of its underlying concept. Now, all that remains is to wait for the moment when this work—currently in the form of a sketch—is eventually realized at full scale.

↑Back to Top